قانون هوای پاک مهم‌ترین سند بالادستی درحوزه کاهش آلودگی هوا است که درمرداد ۱۳۹۶ به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید، علاوه بر وظایف اجرایی و نظارتی مختلف، مطابق ماده ۲ این قانون، سازمان محیط زیست ناظر حسن اجرای این قانون است و بر این اساس سامانه نظارتی قانون هوای پاک را راه اندازی می‌کند.

به گزارش پویش خبر از سازمان حفاظت محیط زیست، در راستای ضرورت راه اندازی سامانه و تکلیف نظارتی، طی بازه زمانی ۳ ساله از ابلاغ قانون هوای پاک، سازمان حفاظت محیط زیست اقدام به مکاتبات و برگزاری جلسات متعدد با دستگاه های مرتبط با قانون مذکور کرد که همواره با چالش هایی از قبیل عدم پاسخگویی یا پاسخگویی ناقص و یا خارج از تکالیف همراه بود.

از سوی دیگر قانون هوای پاک، ۱۱ آیین نامه اجرایی و هشت دستورالعمل آن مشتمل بر ۱۷۴ تکلیف دستگاه در حوزه مسئولیت ۲۱ دستگاه اجرایی، سازمان های مستقل و وابسته بوده است که پیگیری و نظارت بر اجرای تمامی تکالیف، خارج از ظرفیت سازمان است، لذا ضرورت تدوین ساز و کاری نوین جهت تقویت بخش نظارتی سازمان ملموس بوده و به منظور مکانیزه کردن روند نظارت، طراحی و راه اندازی سامانه نظارتی قانون هوای پاک در دستور کار مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست قرار گرفت و همچنین با احصاء تکالیف استانی همزمان دی ماه امکان دسترسی ادارات کل استانی برای نظارت بر عملکرد دستگاه های اجرایی استان ها ایجاد می شود.

احصاء تمامی تکالیف و آگاهی دقیق و شفاف تمامی دستگاه های ملی و استانی مرتبط با قانون هوای پاک از تکالیف محوله خود، تعیین میزان تحقق تمامی مواد قانون هوای پاک به صورت کلی و به تفکیک دستگاه ها، تعیین میزان مشارکت دستگاه ها و سازمان ها در تحقق مفاد قانون هوای پاک، مشخص شدن نقاط ضعف و قوت در اجرایی شدن مواد قانون هوای پاک، تسریع در ارائه گزارشات به مقامات نظارتی، قضایی و مجلس، کاهش خطا در ارائه اطلاعات و گزارشات با توجه به خود اظهاری بودن مبنای ارزیابی و تسریع در پاسخگویی به مکاتبات سازمان از سوی دستگاههای مربوطه برخی از دستاوردهای سامانه نظارتی قانون هوای پاک است.

همچنین بازتاب رسانه ای گسترده و تنویر افکار عمومی در خصوص نقش همه دستگاه ها در راستای بهبود کیفیت هوا، ایجاد حساسیت و اهتمام لازم جهت همکاری دستگاه های مرتبط با قانون هوای پاک در ساختار دولت، امکان ارزیابی و بازنگری سیاست های مدیریتی بهبود کیفیت هوا و ارائه گزارش عملکرد به دولت و مراجع ذیربط در قالب خوداظهاری از دیگر دستاوردهای این سامانه است.